H σοκολατοποιία Παυλίδη υπήρξε από την ίδρυσή της, στα μέσα του 19ου αιώνα, μέχρι το 1988, όταν πέρασε στον έλεγχο της πολυεθνικής εταιρείας Jacobs Suchard2, μία από τις κορυφαίες ελληνικές βιομηχανίες τροφίμων· ήταν εκείνη που συνδέθηκε άρρηκτα με την έννοια και τη… γεύση της σοκολάτας. Το λογότυπό της, το χρώμα της συσκευασίας του πιο εμβληματικού από τα προϊόντα της («Σοκολάτα Υγείας Παυλίδου»), αλλά και το θρυλικό πλέον εργοστάσιό της, που πλημμύριζε σοκολατένιες ευωδίες τις αρχές της οδού Πειραιώς στα Πετράλωνα, συνιστούν μοναδική,βιομηχανική και πολιτιστική κληρονομιά του τόπου. Ο Σπυρίδων Παυλίδης, ο ιδρυτής της, ήταν ο δευτερότοκος γιος του Παυλή Αλέξη του Μπαρουξή, παρασκευαστή πυρίτιδας χρόνια πριν από την Ελληνική Επανάσταση. Ο Σπυρίδων ξεκίνησε τον επαγγελματικό του βίο συστήνοντας ένα τυπογραφείο στην Αθήνα, στην πρωτεύουσα πλέον του ελληνικού Βασιλείου. Όμως, το ταξίδι του στην Ευρώπη το 1840 έμελλε να αλλάξει τους ορίζοντές του: διερχόμενος από Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία, ήρθε σε επαφή με την αναπτυσσόμενη βιομηχανία τροφίμων, τις νέες τεχνολογίες, τα εμπορικά δίκτυα και, κυρίως, με την παρασκευή της σοκολάτας. Επιστρέφοντας άνοιξε το 1841 ένα μικρό ζαχαροπλαστείο στο Μοναστηράκι, στη συμβολή των οδών Αιόλου και Βύσσης – ουσιαστικά μετέτρεψε τον μπαρουτόμυλο του πατέρα του σε παρασκευαστήριο γλυκών. Στο ξακουστό «Γλυκυσματοποιείον» του, παρασκεύαζε και προσέφερε, ανάμεσα στα άλλα είδη, λουκούμια και μπακλαβάδες. Ήταν αυτό το πρώτο βήμα του για να παρουσιάσει το 1852 την άγνωστη έως τότε στους Αθηναίους σοκολάτα, καμωμένη με έναν χειροκίνητο μύλο του καφέ που είχε φέρει από το ταξίδι του.
Το 1861 εγκατέστησε στο εργαστήριό του την πρώτη χειροκίνητη μηχανή παραγωγής σοκολάτας και σε μία δεκαετία την αντικατέστησε με ατμοκίνητη, γεγονός που προκάλεσε αίσθηση στους επιχειρηματικούς κύκλους της εποχής, ευρύτερα στην αθηναϊκή κοινωνία. Καθώς η επιχείρησή του αναπτυσσόταν και καταξιωνόταν διεθνώς, σχεδίασε και πραγματοποίησε το 1876 τη μετακίνηση της παραγωγής του από το εργαστήριο της Αιόλου σε βιομηχανικές πλέον εγκαταστάσεις στην Πειραιώς – διατηρώντας όμως το πρώτο παρασκευαστήριο ως πρατήριο γλυκών Παυλίδη. Οξυδερκής και με βαθιά γνώση για τα τεκταινόμενα στην Εσπερία, εφάρμοσε, μεταξύ άλλων, πρωτοπόρες για τους καιρούς εκείνους, μεθόδους προώθησης του νέου του προϊόντος, αξιοποιώντας τόσο τη δύναμη της διαφήμισης όσο και τη δημοσιότητα που του παρείχαν οι σημαντικές βραβεύσεις του σε Ελλάδα και εξωτερικό. Όταν ο ιδρυτής αποσύρθηκε από τη διεύθυνση το 1878, την εταιρεία ανέλαβε ο ανιψιός του Δημήτριος, ο οποίος παρέδωσε τη διεύθυνση της Σοκολατοποιίας Παυλίδη στον γιο του Αλέξανδρο, το 1895. Και ήταν ο Αλέξανδρος εκείνος που θα οργάνωνε το πέρασμα της εταιρείας από τον 19ο στον 20ό αιώνα, επεκτείνοντας και αναβαθμίζοντάς την στηριζόμενος στην επιστημονική του κατάρτιση: τη δεκαετία του 1920 το εργοστάσιο κάλυπτε 10.000 τ.μ., διέθετε 150 μηχανές επεξεργασίας, παραγωγής και συσκευασίας σοκολάτας και απασχολούσε πλέον των 260 εργαζομένων. Η Σοκολατοποιία Παυλίδη είχε ήδη καταστεί ένα τοπόσημο της πρωτεύουσας, συνεχίζοντας μέχρι σήμερα. Ο αιφνίδιος θάνατος του Αλέξανδρου Παυλίδη, στην ηλικία των 54, έφερε στην ηγεσία της βιομηχανίας τη σύζυγό του Ελένη, το 1924. Ανταποκρινόμενη στις επιχειρηματικές απαιτήσεις, αναβάθμισε τον μηχανολογικό εξοπλισμό της Σοκολατοποιίας, μετέτρεψε την εταιρεία σε ανώνυμη και την παρέδωσε με αξιώσεις στην επόμενη γενιά, στον γιο της Δημήτριο.
Κύρια επιτεύγματα
- Εισήγαγε για πρώτη φορά τη σοκολάτα στους Αθηναίους το 1852, φέρνοντας την τέχνη της παρασκευής της από την Ευρώπη
- Ίδρυσε το 1841 το ξακουστό Γλυκυσματοποιείον στο Μοναστηράκι, μετατρέποντας τον μπαρουτόμυλο του πατέρα του σε παρασκευαστήριο γλυκών
- Εγκατέστησε το 1861 την πρώτη χειροκίνητη μηχανή παραγωγής σοκολάτας και αργότερα ατμοκίνητη, καινοτομία που προκάλεσε αίσθηση
- Μετέφερε το 1876 την παραγωγή σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις στην Πειραιώς, ιδρύοντας μία από τις κορυφαίες ελληνικές βιομηχανίες τροφίμων
- Εφάρμοσε πρωτοπόρες μεθόδους προώθησης και διαφήμισης, αποσπώντας σημαντικές βραβεύσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό
