Συνυφασμένο το όνομά του με την αμπελουργία και την εμφιάλωση, πρωτοπόρος ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα, ο Ιωάννης Μπουτάρης, ο πατριάρχης της σπουδαίας οινοποιητικής οικογένειας που πρωταγωνιστεί μέχρι και σήμερα, έβαλε τη Μακεδονία αρχικά και ολόκληρη την Ελλάδα αργότερα στον παγκόσμιο χάρτη του οίνου. Ο Ιωάννης Μπουτάρης, με καταγωγή από το Νυμφαίο της Φλώρινας, ξεκίνησε την επαγγελματική του σταδιοδρομία από το εμπόριο και τις εξαγωγές μεταξιού στην Αίγυπτο και στην Τουρκία. Αργότερα εγκαταστάθηκε στη Νάουσα, στην εύφορη γη της Ημαθίας, όπου αποφάσισε να ασχοληθεί με το ξακουστό κρασί της περιοχής αλλά και τη ρακή. Έτσι, από το 1879 συστηματικά εμπορευόταν κρασί, ενώ οινοποιούσε μικρές ποσότητες σταφυλιού, παράγοντας κυρίως ρακή. Στην αυγή του 20ού αιώνα αποφάσισε την ανέγερση του πρώτου ιδιόκτητου οινοποιείου και κάβας λιανικής πώλησης στη Νάουσα, μια απόφαση που υλοποίησε το 1906. Ήταν ένα έτος-σταθμός, αφού τότε έγινε πράξη η πρωτοποριακή του ιδέα: παρήχθη η πρώτη σοδειά για το «Νάουσσα Μπουτάρη», τον πρώτο επώνυμο ερυθρό οίνο που κυκλοφόρησε εμφιαλωμένο στην ελληνική αγορά, επιτυγχάνοντας τη θερμή ανταπόκριση του αγοραστικού κοινού, σε μια εποχή που πρωτοστατούσε η χύμα διακίνηση του κρασιού. Παράλληλα, θέλοντας προφανώς να βρίσκεται πιο κοντά στα εμπορικά δίκτυα και να μπορεί ευχερέστερα να διοχετεύει το προϊόν του σε νέες αγορές, μετέφερε την έδρα της επιχείρησής του στη Θεσσαλονίκη. Ωστόσο, ενόσω η Ελλάδα μετείχε στους εθνικά κερδοφόρους για εκείνη Βαλκανικούς Πολέμους, επιτυγχάνοντας και την απελευθέρωση της πόλης της Νάουσας, ο ιδρυτής βίωνε τραγικές απώλειες: το 1912, μέσα σε έξι μήνες, έχασε και τα τρία παιδιά του από διφθερίτιδα και ευλογιά. Εντούτοις, το επόμενο έτος απέκτησε τον Στέλιο. Στήριγμα της οινοποιίας εκείνη τη δύσκολη περίοδο υπήρξε ο αδελφός της συζύγου του, ο Κωστάκης Νιτσιώτας. Περίπου την ίδια εποχή η οικογενειακή επιχείρηση έλαβε την επωνυμία «Ι. Μπουτάρης και Σία – Παλαιοί Οίνοι Ναούσσης».
Από τα μέσα της δεκαετίας του 1930 ο Στέλιος Μπουτάρης, μόλις στα 22 του χρόνια, ανέλαβε τα ηνία της εταιρείας (ο ιδρυτής θα έφευγε το 1939), γεγονός που αντανακλάται και στη νέα ονομασία της οινοποιίας: «Ιωάννου Μπουτάρη Υιός – Οίνοι – Ποτά». Προσανατολίστηκε δε τόσο στην «κάθοδό» του στην αγορά της πρωτεύουσας, όσο και στη διείσδυση στις μεγάλες αγορές του εξωτερικού, ξεκινώντας από την Αυστρία και την Ουγγαρία, ενώ προέβη σε εκσυγχρονισμό των παραγωγικών εγκαταστάσεων. Προσπαθώντας να βρει τον βηματισμό της οινοποιίας του στους πρώτους μεταπολεμικούς χρόνους, αποφάσισε να στραφεί συστηματικά εκτός συνόρων. Με την παραγωγή της επιχείρησης να μοιράζεται ανάμεσα σε κρασί και ούζο, πραγματοποιήθηκαν εξαγωγές σε ΗΠΑ, Καναδά και Γερμανία. Η περίοδος Ανασυγκρότησης της χώρας συνέπεσε με την αναπτυξιακή πορεία της οινοποιίας: επεκτάθηκαν οι εγκαταστάσεις της με τη λειτουργία του δεύτερου οινοποιείου στη Νάουσα και του κέντρου διακίνησης στη Θεσσαλονίκη, εξαπλώθηκε το δίκτυό της πανελλαδικώς και διεθνώς, φθάνοντας μέχρι την Ιαπωνία. Το 1968 η διεύθυνση της επιχείρησης πέρασε στους εγγονούς του ιδρυτή της: τον Γιάννη (μετέπειτα δήμαρχο Θεσσαλονίκης) και τον Κωνσταντίνο Μπουτάρη. Επί των ημερών τους ελήφθη η στρατηγικής σημασίας απόφαση να στραφεί η επιχείρηση και στην αμπελοκαλλι- έργεια, με πρώτο αμπελώνα στο Γιαννακοχώρι Ημαθίας. Από το 1978 άρχισε η λειτουργία ενός νέου σύγχρονου οινοποιείου στη Στενήμαχο της Νάουσας, το οποίο θα αποτελούσε την «καρδιά» της εταιρείας και τα επόμενα χρόνια. Πρωτοστατώντας στην εγχώρια αγορά εφυαλωμένου κρασιού, η εταιρεία εισήλθε στο Χρηματιστήριο Αθηνών το 1987. Τη χρονιά που ο Στέλιος Μπουτάρης έφυγε από τη ζωή, το 1991, η οικογενειακή επιχείρηση απέκτησε τον έλεγχο μιας άλλης οινοποιίας με ιστορία, της «Α. Καμπάς Α.Ε.».
Τα οινοποιεία και οι αμπελώνες της επιχείρησης σε επιλεγμένες περιοχές Ονομασίας Προέλευσης Ανωτέρας Ποιότητας (ΟΠΑΠ) ανά την Ελλάδα πολλαπλασιάστηκαν, διευρύνοντας την καλλιέργεια με νέες ποικιλίες και θέτοντας στην κυκλοφορία νέα προϊόντα – σημειώνεται ότι τα οινοποιεία θα άνοιγαν αργότερα τις πύλες τους για τους λάτρεις του κρασιού, προωθώντας σταθερά την ιδέα του οινοτουρισμού. Παράλληλα, επιχειρήθηκε η είσοδος της εταιρείας και στον κλάδο της μπίρας, εξαγοράζοντας τη Henninger Hellas A.E. το 1992 (μετονομάστηκε σε Ζυθοποιία Βορείου Ελλάδος Α.Ε.) και αργότερα με την μπίρα «Μύθος». Ωστόσο, είχε επέλθει η εποχή που οι δρόμοι της τρίτης γενιάς διαχωρίσθηκαν. Παρ’ όλες τις δυσκολίες που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η ιστορική εταιρεία του Ιωάννη Μπουτάρη, ενός ομίλου πλέον, το θρυλικό προϊόν της, το «Νάουσσα Μπουτάρη», συνέχισε να διακρίνεται διεθνώς. Από το 2022 η μακρά παράδοση της οινοποιίας εναπόκειται στα χέρια του ελληνικών συμφερόντων ομίλου Sterner Stenhus Greece, με βασικούς επενδυτές τους αδελφούς Ηλία και Θωμά Γεωργιάδη.
Κύρια επιτεύγματα
- Παρήγαγε το 1906 το «Νάουσσα Μπουτάρη», τον πρώτο επώνυμο εμφιαλωμένο ερυθρό οίνο στην ελληνική αγορά
- Ανήγειρε το πρώτο ιδιόκτητο οινοποιείο και κάβα λιανικής πώλησης στη Νάουσα
- Πρωτοστάτησε στην εμφιάλωση και την ανάδειξη του επώνυμου ελληνικού κρασιού σε εποχή χύμα διακίνησης
- Έθεσε τη Μακεδονία και αργότερα την Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη του οίνου
- Ίδρυσε μια οινοποιητική δυναστεία που πρωταγωνιστεί μέχρι σήμερα
