Επί δεκαετίες ελάχιστοι στην Ελλάδα και πολύ λίγοι στην Ευρώπη γνώριζαν την ελαιουργία και το εμπόριο ελαιολάδου καλύτερα από τον Μελά, χωρίς ο ίδιος να είναι καλλιεργητής – νομικός σπούδασε. Η θέση του όμως στο επιχειρηματικό γίγνεσθαι επηρέασε ένα ολόκληρο προϊόν και δεκάδες χιλιάδες παραγωγούς συνδεόμενους με αυτό.
Ο βιομήχανος Λέων-Βίκτωρ Γ. Μελάς γεννήθηκε στην Αθήνα το 1927. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και συνέχισε στο Northwestern University των ΗΠΑ στον τομέα της διοίκησης επιχειρήσεων. Η επαγγελματική του σταδιοδρομία ξεκίνησε από την Αίγυπτο, όπου βρίσκονταν τα οικονομικά συμφέροντα της οικογένειάς του. Εκεί εργάστηκε κυρίως στον κλάδο των τροφίμων και των ποτών. Επί έντεκα χρόνια υπήρξε ομόρρυθμος εταίρος της εταιρείας «Κ. Μ. Σαλβάγος και Σία» και στέλεχος των εταιρειών «Standard Food Products», Α.Ε. «Νείλος», «Egyptian Bottling S.A.» και «Ahram S.A.». Με εμπειρία στη βιομηχανία τροφίμων και στα εμπορικά δίκτυα, επέστρεψε στην Ελλάδα το 1964 και ανέλαβε διοικητικά καθήκοντα στην ελληνική βιομηχανία «Ελαΐς Α.Ε.». Ανήλθε στην προεδρία του διοικητικού συμβουλίου της εταιρείας, θέση που διατήρησε έως τον θάνατό του. Η «Ελαΐς» ήταν ήδη μία από τις μεγαλύτερες ελληνικές βιομηχανίες τροφίμων όταν την ανέλαβε ο Μελάς. Είχε ιδρυθεί το 1920 από τον Αριστοτέλη Μακρή (1885-1947), μία μυθική φυσιογνωμία του ελληνικού επιχειρείν και από τους πρωτοπόρους της ελληνικής βιομηχανίας.
Γεννημένος το 1885 στη Μικρά Ασία, ήταν γιος του χειρουργού Κωνσταντίνου Μακρή. Φοίτησε στο δημοτικό σχολείο της Αρτάκης και στο ξακουστό Ζωγράφειο Λύκειο της Κωνσταντινούπολης. Σπούδασε χημεία στη Βιομηχανική και Εμπορική Σχολή Ρουσσοπούλου (ο Όθωνας Ρουσόπουλος υπήρξε από τα δυναμικά ιδρυτικά μέλη του ΣΕΒΒ) της Αθήνας. Στη συνέχεια γύρισε στη Μικρά Ασία και ανέλαβε τη διεύθυνση του οικογενειακού ελαιοτριβείου στην Αρτάκη. Με την έκρηξη των Βαλκανικών Πολέμων αποφάσισε να εγκαταλείψει το ελαιοτριβείο και να καταταγεί στον ελληνικό στρατό. Με το πέρας των πολεμικών συρράξεων παρέμεινε στην Ελλάδα και δραστηριοποιήθηκε επιχειρηματικά, μετέχοντας στη διεύθυνση βιοτεχνικών μονάδων στα Μέγαρα και στην Ελευσίνα. Το 1920, με συνεργάτη τον Χαράλαμπο Μαυροειδόπουλο, ίδρυσε την Ελληνική Βιομηχανική Εταιρεία Ελαιουργικών Επιχειρήσεων «Αριστοτέλης Μακρής και Σία» με τον διακριτικό τίτλο «Ελαΐς». Λίγα χρόνια αργότερα στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας εισήλθαν και άλλοι επιχειρηματίες της εποχής και το 1932 η «Ελαΐς» εξελίχθηκε σε ανώνυμη εταιρεία. Τραγική η κατάληξη για την «ψυχή» της «Ελαΐδος»: ο Μακρής παρασύρθηκε από ένα όχημα έξω από την πύλη του εργοστασίου το 1947. Οι εργοστασιακές αυτές εγκαταστάσεις στο τέρμα της λεωφόρου Πειραιώς υπήρξαν επί δεκαετίες ένα τοπόσημο της περιοχής και θεωρούνται σήμερα μνημείο βιομηχανικής κληρονομιάς (επίσης, η «Ελαΐς» συγκαταλέγεται στις πρώτες εν λειτουργία ελληνικές επιχειρήσεις που δημιούργησαν Ιστορικό Αρχείο το 1997). Η «Ελαΐς» υπήρξε μία από τις πρώτες ελληνικές βιομηχανίες η οποία τράβηξε το ενδιαφέρον πολυεθνικών ομίλων μόλις έναν χρόνο μετά τη σύνδεση της Ελλάδας με την τότε ΕΟΚ: στις αρχές της δεκαετίας του 1960 εισήλθε με 20% στο μετοχικό κεφάλαιό της η πολυεθνική Unilever, η οποία αύξησε τη συμμετοχή της στο 45% το 1970, στην επέτειο του μισού αιώνα λειτουργίας της ελαιουργίας, και τελικά απέκτησε τον έλεγχό της το 1982.
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 και υπό τη διεύθυνση της αμερικανικής μητρικής Unilever, η Ελαΐς – Unilever Hellas Α.Ε. εξελίχθηκε πλέον σε μια εταιρεία τροφίμων με συμφέροντα και σε άλλα προϊόντα πέρα από τα έλαια και τις μαργαρίνες. Από το 2020 η ελαιουργική δραστηριότητα της «Ελαΐς», η οποία ανήκε στην «Unilever», έχει περάσει στην πολυεθνική εταιρεία «Upfield». Ο βιομήχανος Μελάς κατά τη διάρκεια του βίου του ανέλαβε θέσεις ευθύνης σε δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς και απέκτησε το προφίλ του αξιόλογου επιχειρηματία με ειδικό βάρος στον χώρο του ελαιόλαδου. Αναγνωρίστηκε μάλιστα ως μία από τις κορυφαίες επιχειρηματικές προσωπικότητες της Ευρώπης. Διετέλεσε μέλος των Δ.Σ. του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών, του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων και του Πανελλήνιου Συνδέσμου Βιομηχάνων Τυποποιητών Εξαγωγέων Ελαιολάδου, μεταξύ άλλων.
Σε διεθνές επίπεδο, υπήρξε αντιπρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής επί του Ελαιολάδου της ΕΟΚ, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελαιολάδου (FEDOLIVE), πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου κ.λπ. Επί σειρά ετών ήταν μέλος του Δ.Σ. του ΣΕΒ και πρόεδρος του Δ.Σ. από το 1988 έως τον θάνατό του το 1990. Στη μνήμη του ο ΣΕΒ θέσπισε το βραβείο «Λέων Μελάς» για την Ολική Ποιότητα των επιχειρήσεων. Ο Λέων Μελάς ανέπτυξε και πλούσια κοινωνική δράση, συμμετέχοντας στη διοίκηση της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξάνδρειας και του Μπενακείου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, καθώς και άλλων επιστημονικών οργανώσεων.
Κύρια επιτεύγματα
- Πρόεδρος του Δ.Σ. της «Ελαΐς Α.Ε.», μίας από τις μεγαλύτερες ελληνικές βιομηχανίες τροφίμων, από το 1964 έως τον θάνατό του
- Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΣΕΒ (1988-1990)
- Πρόεδρος του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου και του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελαιολάδου (FEDOLIVE)
- Αντιπρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής επί του Ελαιολάδου της ΕΟΚ
- Αναγνωρίστηκε ως μία από τις κορυφαίες επιχειρηματικές προσωπικότητες της Ευρώπης· στη μνήμη του ο ΣΕΒ θέσπισε το βραβείο «Λέων Μελάς» για την Ολική Ποιότητα
