Εκπρόσωπος και αυτός ο πολυεπιχειρηματίας του «Κύκλου της Ζυρίχης», ο Αλέξανδρος Ζαχαρίου βρέθηκε στην πρωτοπορία της ελληνικής βιομηχανίας και πρωταγωνίστησε στην επιχειρηματική σκηνή του τόπου από την αυγή του 20ού αιώνα, συμμετέχοντας σε ιδρυτικά/διοικητικά σχήματα πολλών τεχνικών, βιομηχανικών και εμπορικών εταιρειών. Ο Αλέξανδρος Ζαχαρίου γεννήθηκε το 1869 στη Βράιλα της Ρουμανίας, εκεί που ο καταγόμενος από το Καρπενήσι πατέρας του Δημήτριος είχε αναπτύξει εμπορικές δραστηριότητες. Ήταν εκείνος που έστειλε τον γιο του στην Αθήνα για τις εγκύκλιες σπουδές του. Ο νεαρός Αλέξανδρος τελείωσε το γυμνάσιο το 1886 και το επόμενο έτος μετέβη στη Ζυρίχη για να σπουδάσει στην εκεί φημισμένη Πολυτεχνική Σχολή, αναπτύσσοντας δεσμούς φιλίας με άλλες καθοριστικές φυσιογνωμίες του «Κύκλου της Ζυρίχης». Aνάμεσά τους οι Νικόλαος Κανελλόπουλος, Λεόντιος Οικονομίδης και Αθανάσιος Παπαθεοδώρου, με τους οποίους θα συναντιόταν αργότερα επιχειρηματικά στην ελληνική επικράτεια. Αφού επί επτά χρόνια εργάστηκε ως πολιτικός μηχανικός σε διάφορες εταιρείες στη Γερμανία, αποκτώντας γνώση και εμπειρία στις νέες τεχνολογίες και συγκροτώντας συνάμα δίκτυα, επέστρεψε στην Ελλάδα το 1899, για να επιδοθεί άμεσα στο επιχειρείν συστήνοντας την τεχνική εταιρεία «Αλέξανδρος Δ. Ζαχαρίου και Σία». Τρία χρόνια μετά ήταν από τα ιδρυτικά στελέχη της εταιρείας «Χατζηκυριάκος, Ζαχαρίου και Σία» (Α.Ε. Τσιμέντων «Τιτάν» από το 1911). Με συνέταιρο τον Παπαθεοδώρου στην «Αλέξανδρος Δ. Ζαχαρίου και Σία», ταχέως και οι δύο αναγνωρίστηκαν ως «οι κατ’ εξοχήν μηχανικοί της ελληνικής βιομηχανίας».
Η εταιρεία Ζαχαρίου προχώρησε και σε διεύρυνση του κύκλου εργασιών της, περνώντας και στον οικοδομικό κλάδο: υιοθέτησε το πρωτοποριακό τότε «σύστημα σιδηροπαγούς σκυροδέματος [μπετόν αρμέ]» και κατασκεύασε κυρίως βιομηχανικά και τραπεζικά κτήρια στην Ελλάδα, φθάνοντας μέχρι τη Σμύρνη. Ο Ζαχαρίου αποφάσισε το 1920 να διαχωρίσει το οικοδομικό τμήμα της επιχείρησης, στην οποία παρέμειναν τα μηχανολογικά έργα, δημιουργώντας την Ανώνυμο Οικοδομική Εταιρεία «Τέκτων», από τις σημαντικές μεσοπολεμικές εργοληπτικές επιχειρήσεις, που όμως δεν κατάφερε να επιζήσει μετά την απώλεια του ιδρυτή της (τέθηκε σε εκκαθάριση το 1946). Εκτός από τις αμιγώς βιομηχανικές δραστηριότητές του, ασχολήθηκεκαι με το εμπόριο μηχανημάτων για λογαριασμό της αναπτυσσόμενης ελληνικής βιομηχανίας. Με εχέγγυα τις γνώσεις και τη διαρκή ενημέρωση περί των καταιγιστικών τεχνολογικών εξελίξεων στην Εσπερία, ενεργοποιώντας παράλληλα τις γνωριμίες του από το πρότερο εργασιακό του περιβάλλον στη Γερμανία, εξασφάλισε τη συνεργασία μεγάλων βιομηχανικών μονάδων της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων η Siemens και η Krupp. Έτσι ο Ζαχαρίου έφερε την τεχνολογία αιχμής επί ελληνικού εδάφους: προμήθευσε με τον τελειότερο για την εποχή εκείνη μηχανολογικό εξοπλισμό τις ελληνικές βιομηχανίες (ανάμεσα στο πελατολόγιό του, οι Ανώνυμος Ελληνική Εταιρεία Χημικών Προϊόντων και Λιπασμάτων, Α.Ε. Οίνων και Οινοπνευμάτων, Κυλινδρόμυλοι Ράλλη και Σία).
Εκ παραλλήλου, υπήρξε ο επίσημος αντιπρόσωπος στην Ελλάδα της γερμανικής εταιρείας Siemens & Halske από το 1930· μέσω αυτής της συνεργασίας δημιουργήθηκε η Ανώνυμος Ελληνική Τηλεφωνική Εταιρεία (με πρώτο διευθυντή της τον Παπαθεοδώρου), εγκαθιστώντας στη χώρα την αυτόματη τηλεφωνική σύνδεση. Από γενέσεως ήταν κοντά στον συλλογικό φορέα του βιομηχανικού και βιοτεχνικού κόσμου και επί προεδρίας Ηλία Πουλόπουλου μετείχε στις προσπάθειες ανασυγκρότησης του ΣΕΒΒ (από το 1946 ΣΕΒ) και διοργάνωσης του A’ Πανελληνίου Συνεδρίου Γεωργίας, Βιομηχανίας και Εμπορίου, τον Νοέμβριο του 1909. Μαζί με τον χημικό Όθωνα Ρουσόπουλο πρωτοστάτησαν στη συγκρότηση Πανελλήνιων Συνδέσμων Γεωργίας, Βιομηχανίας και Εμπορίου. Πέθανε στον Πειραιά τον Ιούνιο του 1938, αφήνοντας ως μοναδική κληρονόμο της κινητής και ακίνητης περιουσίας του τη Γερμανίδα σύζυγό του Αυγούστα Blume, η οποία τον ακολούθησε το 1942. Ένα από τα σημαντικότερα περιουσιακά στοιχεία του Ζαχαρίου και της συζύγου του ήταν το μεγαλοπρεπές σπίτι τους στην Καστέλλα, γνωστό ως Έπαυλη Ζαχαρίου. Ο επιχειρηματίας επιθυμούσε μετά θάνατον του ιδίου και της συζύγου του να διατεθεί η οικία τους «ως άσυλον υπέρ πνευματικώς εργαζομένων απόρων και κατ’ εξοχήν Ελλήνων καλλιτεχνών, ως μουσικών, ζωγράφων, ποιητών, φιλοσόφων κλ. και ως τόπον συνεντεύξεως και ολιγοχρόνου διαμονής των […] υπό την διαχείρισιν και διεύθυνσιν της Ακαδημίας Αθηνών». 2 Ωστόσο, η επιθυμία τους δεν έμελλε να γίνει ποτέ πραγματικότητα, παρά το γεγονός ότι η Αυγούστα πρόλαβε να δημιουργήσει το Ίδρυμα Αλεξάνδρου Δ. Ζαχαρίου υπέρ πνευματικώς εργαζομένων, στο οποίο κληροδότησε την Έπαυλη. Το οίκημα επισκευάστηκε λόγω των εκτεταμένων φθορών αργότερα τη δεκαετία του 1960, ενώ επί Επταετίας εκπονήθηκε μελέτη για την κατεδάφισή του και την εκεί ανέγερση πνευματικού κέντρου, που δεν ολοκληρώθηκε. Τα ημιτελή κτίσματα στη θέση της θρυλικής Έπαυλης Ζαχαρίου στέκουν σήμερα στην Καστέλλα υπενθυμίζοντας τόσο τη ματαίωση των τελευταίων επιθυμιών των ιδιοκτητών της, όσο και την υστέρηση των εκάστοτε πολιτικών αρχών του τόπου στην εναπόθεση των πολιτιστικών αγαθών εκεί που ανήκουν, στην κοινωνία.
Κύρια επιτεύγματα
- Ίδρυσε το 1899 την τεχνική εταιρεία «Αλέξανδρος Δ. Ζαχαρίου και Σία», αναγνωριζόμενος ως ένας από τους κατ' εξοχήν μηχανικούς της ελληνικής βιομηχανίας
- Ιδρυτικό στέλεχος της «Χατζηκυριάκος, Ζαχαρίου και Σία» (μετέπειτα Α.Ε. Τσιμέντων «Τιτάν»)
- Εισήγαγε το πρωτοποριακό σύστημα σιδηροπαγούς σκυροδέματος (μπετόν αρμέ) κατασκευάζοντας βιομηχανικά και τραπεζικά κτήρια έως τη Σμύρνη
- Δημιούργησε το 1920 την Οικοδομική Εταιρεία «Τέκτων», σημαντική μεσοπολεμική εργοληπτική επιχείρηση
- Εξασφάλισε συνεργασίες με Siemens και Krupp, φέρνοντας τεχνολογία αιχμής στις ελληνικές βιομηχανίες
- Ως αντιπρόσωπος της Siemens & Halske συνέβαλε στη δημιουργία της Ανώνυμης Ελληνικής Τηλεφωνικής Εταιρείας και στην αυτόματη τηλεφωνική σύνδεση
