Με την παραγωγή μεταλλικών ειδών γενικής χρήσης ασχολήθηκε στην αυγή του 20ού αιώνα ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, ο πρόδρομος ενός κραταιού επιχειρηματικού ομίλου που έφερε το όνομα της οικογένειας επί πολλά χρόνια, για να μετονομασθεί πρόσφατα σε Metlen Energy & Metals, αντανακλώντας μια νέα εποχή. Με καταγωγή από την Κορώνη της Μεσσηνίας, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος γεννήθηκε το 1884. Ξεκίνησε την επαγγελματική του σταδιοδρομία από εργοστάσιο μεταλλοβιομηχανίας στην Πάτρα. Έχοντας αποκτήσει εκεί την αναγκαία τεχνογνωσία και εμπειρία, διαθέτοντας όμως ένα περιορισμένο κεφάλαιο εκκίνησης, αποφάσισε να δημιουργήσει τη δική του επιχείρηση στον Πειραιά, που είχε ήδη συγκεντρώσει σημαντικές βιομηχανίες, ιδίως στον κλάδο της σιδηρουργίας. Έτσι, ο Ευάγγελος ξεκίνησε το 1908 τη λειτουργία μιας μικρής βιοτεχνίας προσανατολισμένης στην κάλυψη των αναγκών της εσωτερικής αγοράς. Τα προϊόντα που παρήγε, ήταν απλά μεταλλικά είδη, όπως τασάκια με υποδοχή για κερί ή ορειχάλκινες πρόκες. Απασχολούσε κατά καιρούς 10 έως 15 άτομα, που προέρχονταν κατά κύριο λόγο από τη γενέτειρά του. Το 1926 θεώρησε πως ήταν πλέον κατάλληλη εποχή για να επεκτείνει τους επιχειρηματικούς ορίζοντές του με την παραγωγή προϊόντων μεγάλης ζήτησης, τα οποία μέχρι τότε εισάγονταν από την Ουγγαρία. Προμηθεύτηκε τον κατάλληλο μηχανολογικό εξοπλισμό και άρχισε να κατασκευάζει λάμπες πετρελαίου. Η ανάπτυξη της βιοτεχνίας υπήρξε αλματώδης, γεγονός που επιβεβαιώνει η ανέγερση νέου, σύγχρονου μεταλλουργικού εργοστασίου στη βιομηχανική ζώνη του Πειραιά το 1934, απέναντι από την καπνοβιομηχανία των αδελφών Παπαστράτου.
Η παραγωγή διευρύνθηκε και με άλλα παρεμφερή είδη (από καμινέτα οινοπνεύματος έως χαλυβδοσφραγίδες σάκων). Παράλληλα, ξεκίνησε η εξαγωγική δράση κυρίως στη Μέση Ανατολή· ξεχωρίζει η συνεργασία με την Αιθιοπία, μετά την επίθεση της Ιταλίας, για την προμήθεια του αβησσυνιακού στρατού με τα μεταλλικά μέρη των αντίσκηνων. Υιοθετώντας αυτοματοποιημένες διαδικασίες στην παραγωγή και ανανεώνοντας τον εξοπλισμό του, μέλος πλέον ο Μυτιληναίος της Ενώσεως Ελλήνων Σιδηροβιομηχάνων, καθιερώθηκε για την ποιότητα και την ταχύτητα της παραγωγής του, αποκτώντας σημαντικό μερίδιο της εγχώριας αγοράς. Όμως, κατά τη διάρκεια της Κατοχής η βιοτεχνία διέκοψε τη λειτουργία της, ενώ ο Μυτιληναίος έφυγε από τη ζωή το 1944. Με την απώλεια του ιδρυτή, η εταιρεία μεταπολεμικά πέρασε στα χέρια του Νικόλαου, που είχε μαθητεύσει κοντά στον πατέρα του, και ακολούθως στα άλλα τρία αδέλφια, τους Γεώργιο, Σωτήριο και Ευστάθιο. Το εργοστάσιο επαναλειτούργησε το 1946, στηρίζοντας αρχικά την παραγωγή σε ανακύκλωση υλικού (τότε χρησιμοποιήθηκαν ως πρώτη ύλη λιωμένα κουτιά γάλακτος από τις προμήθειες του Ερυθρού Σταυρού). Την εποχή της Ανασυγκρότησης τα αδέλφια Μυτιληναίου προσάρμοσαν την παραγωγή στα νέα δεδομένα της αγοράς (όπως η κατασκευή οικιακών σκευών από αλουμίνιο), ενώ συνεργασίες με τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα (όπως η ΔΕΗ και η Ζυθοποιία Φιξ) ισχυροποίησαν τη θέση της εταιρείας, η οποία απέκτησε νέες εγκαταστάσεις στην οδό Πειραιώς. Ωστόσο, η δεκαετία του 1960 έμελλε να είναι καθοριστική για το μέλλον της επιχείρησης.
Εν μέσω αυξανόμενου ανταγωνισμού, προέκυψαν διαφωνίες ως προς τον εξοπλισμό, τις επενδύσεις και, κυρίως, τη μεταφορά του εργοστασίου στα Οινόφυτα, σε μια περιοχή που άρχισε τότε να συγκεντρώνει τη βιομηχανική παραγωγή. Οι διαφωνίες οδήγησαν στη διάσπαση. Στην εταιρεία παρέμεινε μόνο ο Νικόλαος. Αν και οι εγκαταστάσεις στα Οινόφυτα ολοκληρώθηκαν, δεν λειτούργησαν, με αποτέλεσμα η οικογενειακή επιχείρηση που δημιούργησε ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, να τερματίσει την πορεία της. Με την αποχώρησή του, ο έτερος αδελφός Γεώργιος αποφάσισε να εισέλθει στο εμπόριο. Ίδρυσε την ΕΠΕ Γενική Αντιπροσωπειών στα μέσα της δεκαετίας του 1960, που προσανατολίστηκε στην αντιπροσώπευση και εμπορία μετάλλων σε νέες αναπτυσσόμενες αγορές (όπως οι αραβικές χώρες). Όταν η εταιρεία έγινε ανώνυμος, σύστησε το 1977 τη Γενική Σιδηρομεταλλική Α.Ε. (εμπορία συρμάτων και συρματόσχοινων) και στα τέλη της δεκαετίας του 1980 τη Γενική Σιδηρεμπορική Α.Ε. (εισαγωγή και εμπορία σιδήρου για τον κατασκευαστικό κλάδο). Με την απόσυρσή του, ανέλαβε η τρίτη γενιά, τα παιδιά του Ευάγγελος και Ιωάννης, εγκαινιάζοντας μια νέα φάση ανάπτυξης – κατ’ ουσίαν απογείωσης: δημιουργήθηκε το 1990 η Μυτιληναίος Α.Ε. – Όμιλος Επιχειρήσεων, απορροφώντας τις πατρικές εταιρείες. Έκτοτε ο Όμιλος, διεισδύοντας στις διεθνείς αγορές μέσω στρατηγικών συμφωνιών συνεργασίας και προχωρώντας σε σειρά εξαγορών [μεταξύ άλλων, των SOMETRA S.A. στη Ρουμανία (1998), ΜΕΤΚΑ Α.Ε. (1999) και Αλουμίνιον της Ελλάδος Α.Ε. (2005)], αναδείχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους, ηγετικούς βιομηχανικούς ομίλους διεθνώς, που επικεντρώνεται σήμερα στους τομείς ενέργειας και μεταλλουργίας, όπως δηλώνει και η νέα του επωνυμία Metlen Energy & Metals. Με τα λόγια του προέδρου του Ομίλου Ευάγγελου Γ. Μυτιληναίου: «Η εταιρεία με το όνομα της οικογένειας έκλεισε έναν μεγάλο κύκλο και είναι έτοιμη να ανοίξει έναν άλλο μεγαλύτερο κύκλο».
Κύρια επιτεύγματα
- Ίδρυσε το 1908 μικρή μεταλλοβιοτεχνία στον Πειραιά για την κάλυψη της εσωτερικής αγοράς
- Επέκτεινε το 1926 την παραγωγή σε λάμπες πετρελαίου, αντικαθιστώντας εισαγόμενα προϊόντα από την Ουγγαρία
- Ανήγειρε το 1934 σύγχρονο μεταλλουργικό εργοστάσιο στη βιομηχανική ζώνη του Πειραιά
- Ανέπτυξε εξαγωγική δράση κυρίως στη Μέση Ανατολή, με χαρακτηριστική την προμήθεια του αβησσυνιακού στρατού
- Έθεσε τα θεμέλια του ομίλου που εξελίχθηκε στη σημερινή Metlen Energy & Metals
