Πολλές δεκαετίες πριν από τον Ξενοφώντα Ζολώτα και τον Λουκά Παπαδήμο, ο πρώτος διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος αναρριχήθηκε στη θέση του πρωθυπουργού, αφού πρώτα είχε αναλάβει σχεδόν όλες τις θέσεις που θα μπορούσε να διεκδικήσει στον τραπεζικό τομέα και στην οικονομία της χώρας μας. Ο Αλέξανδρος Διομήδης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1874, με καταγωγή από παλιά σπετσιώτικη οικογένεια, που ασχολήθηκε με τη ναυτιλία και το εμπόριο. Αναθρεμμένος σε περιβάλλον νομομαθών και πολιτικών, ακολούθησε την επιστήμη της Nομικής, σπουδάζοντας σε Βαϊμάρη, Βερολίνο και Παρίσι. Λαμβάνοντας το διδακτορικό του δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο της Λειψίας το 1895, επανήλθε στα πάτρια, όπου αναγορεύτηκε υφηγητής Δημοσίου Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών με τη μελέτη «Περί προϋπολογισμού του κράτους». Έτερη παράλληλη ενασχόλησή του ήταν η δημοσιογραφική: αρθρογραφούσε ως ανταποκριτής της χώρας σε ελληνόγλωσσες εφημερίδες της Τεργέστης και της Βιέννης, σε πόλεις με ακμαίο το ελληνικό στοιχείο. Το βάπτισμά του στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων ήταν το 1907, όταν συμμετείχε στη Β’ Συνδιάσκεψη της Ειρήνης στη Χάγη ως γραμματέας της ελληνικής αντιπροσωπίας.
Δύο χρόνια αργότερα εκκινεί η πολιτική δραστηριοποίησή του. Μετά την εκδήλωση του Κινήματος στο Γουδί, το 1909, ανέλαβε τη Νομαρχία Αττικοβοιωτίας στην κυβέρνηση Κυριακούλη Μαυρομιχάλη. Εξελέγη πρώτη φορά βουλευτής Σπετσών το 1910, ανανεώνοντας τη θητεία του το 1912. Στο Κοινοβούλιο, συμμετείχε στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος, ενώ εκείνος εισηγήθηκε, μεταξύ άλλων, το νομοσχέδιο για την ίδρυση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Εξ αρχής συνδέθηκε με τον Ελευθέριο Βενιζέλο και εντάχθηκε στο Κόμμα των Φιλελευθέρων. Ήταν ο Κρητικός πολιτικός εκείνος που του εμπιστεύτηκε το υπουργείο Οικονομικών από το 1912 έως το 1915 και εν συνεχεία τα υπουργεία Εξωτερικών και Δικαιοσύνης για ένα βραχύ διάστημα. Ζώντας την εποχή των εθνικών οραμάτων, οι ανατρεπτικές εκλογές του Νοεμβρίου 1920, που έφεραν την ήττα του βενιζελικού κόμματος, τον οδήγησαν στο εξωτερικό, από όπου, ωστόσο, ήταν σε επαφή με τον Βενιζέλο. Σε αυτούς τους καιρούς των ραγδαίων εξελίξεων, αποφάσισε να ενταχθεί στην ομάδα στελεχών του Κόμματος των Φιλελευθέρων προκειμένου να υλοποιηθεί η έκδοση της εφημερίδας «Ελεύθερον Βήμα» (από το 1945 ως «Το Βήμα»). Ερχόμενος στην Ελλάδα αμέσως μετά την Καταστροφή, σε μια κομβική στιγμή (και) για την ελληνική οικονομία χρημάτισε υπουργός Οικονομικών από τις 19 Σεπτεμβρίου 1922 στην κυβέρνηση Σωτήριου Κροκιδά.
Το 1923 ανέλαβε τη διοίκησητης Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος (ΕΤΕ). Κατά την παραμονή του στο τιμόνι της μεγαλύτερης ελληνικής τράπεζας εκείνης της εποχής προχώρησε στην επέκταση τόσο των χρηματοδοτήσεων και άλλων κλάδων της οικονομίας, όσο και του δικτύου της ΕΤΕ εντός και εκτός συνόρων. Εντούτοις, το πλέον σημαντικό γεγονός-τομή του τραπεζικού συστήματος συνέβη επί των ημερών του: αποσχίσθηκε το εκδοτικό προνόμιο από την ΕΤΕ και ιδρύθηκε μια αμιγώς κεντρική τράπεζα, η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) ,το 1928 ,της οποίας ηγήθηκε ο Διομήδης. Παρέμεινε στη θέση του διοικητή έως το 1931, οπότε αποχώρησε ύστερα από διαφωνία με τον Βενιζέλο περί της εφαρμοζόμενης συναλλαγματικής πολιτικής.
Τη δεκαετία 1931 – 1941 βρισκόταν στο Ανώτατο Οικονομικό Συμβούλιο, αναλαμβάνοντας και την προεδρία του. Μετά την Κατοχή προήδρευσε του Ανωτάτου Συμβουλίου Ανασυγκροτήσεως. Τον Ιανουάριο 1949 ορίστηκε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Θεμιστοκλή Σοφούλη και ύστερα από τον θάνατο του τελευταίου ανέλαβε την πρωθυπουργία της χώρας, από τον Ιούνιο 1949 έως τον Ιανουάριο 1950. Υπογραμμίζεται ότι είχε προηγηθεί η πρωθυπουργική θητεία ενός άλλου διοικητή της ΕΤΕ, του Δημήτριου Μάξιμου – ο Διομήδης τον είχε διαδεχθεί στη διοίκηση της ΕΤΕ. Ο Μάξιμος ανέλαβε την πρωθυπουργία το κρίσιμο διάστημα Ιανουαρίου – Αυγούστου 1947, οπότε και εγκρίθηκε η οικονομική ενίσχυση της Ελλάδας από τις ΗΠΑ. Ήταν ακριβώς η εποχή που ο Διομήδης υποστήριξε σθεναρά την άποψη ότι το γερμανικό κατοχικό δάνειο έπρεπε να λογίζεται ως ξεχωριστή οφειλή της Γερμανίας προς την Ελλάδα, και έκτοτε «διαμαρτυρόταν έντονα γιατί οι ελληνικές κυβερνήσεις παρέλειπαν να το διεκδικήσουν».
Έχοντας στο ενεργητικό του αμέτρητες ώρες διαπραγματεύσεων, από τη χορήγηση των προσφυγικών δανείων και την αποκατάσταση των προσφύγων έως τη χρηματοδότηση των μεγάλων δημοσίων έργων (όπως παραγωγή και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, ύδρευση και οδοποιία), έχοντας αφήσει ανεξίτηλα τα (βαθιά) σημάδια του στην οικονομική ζωή του τόπου, αλλά και στην πνευματική (πρωτοστάτησε στη δημιουργία του Εκπαιδευτικού Ομίλου το 1910, που στόχευε στη διδασκαλία της δημοτικής γλώσσας, ευρύτερα στην αναμόρφωση του εκπαιδευτικού συστήματος, ενώ μελέτησε τη βυζαντινή ιστορία εκδίδοντας το δίτομο έργο του), έχοντας αναγορευθεί το 1947 μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, αυτός ο «πιο διαπρεπής και πιστός εκπρόσωπος της αστικής τάξης της Ελλάδος» με το φιλομαθές και προοδευτικό πνεύμα εξέπνευσε στις 11 Νοεμβρίου 1950.
Κύρια επιτεύγματα
- Πρώτος διοικητής της νεοϊδρυθείσας Τράπεζας της Ελλάδος (1928-1931)
- Διοικητής της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος από το 1923
- Πρωθυπουργός της Ελλάδας (Ιούνιος 1949 - Ιανουάριος 1950)
- Πολλάκις υπουργός Οικονομικών, Εξωτερικών και Δικαιοσύνης
- Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών (1947) και συνιδρυτής του Εκπαιδευτικού Ομίλου (1910)
- Πρωτοστάτησε στη χορήγηση προσφυγικών δανείων και τη χρηματοδότηση μεγάλων δημοσίων έργων
