Τραπεζίτης, βιομήχανος, πολυεπιχειρηματίας, πολιτικός, ακαδημαϊκός – ελάχιστες μορφές της επιχειρηματικής κοινότητας στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό θα μπορούσαν να επιδείξουν τόσο πλούσιο βιογραφικό και τέτοιο πολυδιάστατο όγκο δραστηριότητας κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα.
Ο Στρατής Ανδρεάδης γεννήθηκε στον Βροντάδο το 1905 και καταγόταν από εύπορη, παραδοσιακή εφοπλιστική οικογένεια της Χίου. Όταν ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του, φοίτησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Με την αποφοίτησή του το 1925, συνέχισε τις νομικές σπουδές του στο Παρίσι· εκεί αναγορεύτηκε διδάκτωρ το 1932. Πίσω στη γενέτειρα, εξελέγη καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) το 1939 και κατόπιν τακτικός καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών (ΑΣΟΕΕ). Η επιχειρηματική του καριέρα, η οποία ασφαλώς υπερκέρασε την ακαδημαϊκή, άρχισε μετά την είσοδό του στην ΑΣΟΕΕ. Μετείχε, από το 1941, στη διοίκηση της εταιρείας «Ελληνικοί Ηλεκτρικοί Σιδηρόδρομοι» Το 1952 ο Ανδρεάδης ανέλαβε τα ηνία της Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος. Υπό την ηγεσία του, η Εμπορική Τράπεζα θα εξελισσόταν σε έναν οικονομικά πανίσχυρο -άμεσα συνδεδεμένο με τη δική του, προσωπική εμπλοκή- όμιλο, περιλαμβάνοντας εταιρείες που απλώνονταν σε πολλούς (και σημαντικούς) κλάδους της οικονομίας. Όταν ο καθηγητής Ανδρεάδης εισήλθε στη διοίκησή της, η Εμπορική είχε πίσω της ζωή έξι και πλέον δεκαετιών. Ήταν δημιούργημα ενός φιλόπονου αλλά και ικανού επιχειρηματία, του Γρηγόριου Εμπεδοκλή (1861-1951). Γεννημένος στο Λονδίνο, ήλθε στα πάτρια με την οικογένειά του σε ηλικία 14 ετών. Φοίτησε στο Βαρβάκειο Λύκειο και ακολούθως στη Νομική Σχολή του Εθνικού Πανεπιστημίου, παρακολουθώντας εκ παραλλήλου μαθήματα ιστορίας και αρχαιολογίας. Η ενασχόλησή του με τον τραπεζικό τομέα εγκαινιάστηκε με την Τράπεζα Βιομηχανικής Πίστεως, στην οποία εργάστηκε ως υπάλληλος. Ωστόσο, το 1885 αποφάσισε να δημιουργήσει δικό του χρηματομεσιτικό γραφείο. Σε έναν χρόνο η επιχείρησή του μετατράπηκε στην Τράπεζα Εμπεδοκλέους, η οποία θα ονομαζόταν το 1907 Εμπορική.
Τότε η Εμπορική Τράπεζα απευθυνόταν κυρίως στα μεσαία οικονομικά και κοινωνικά στρώματα της Ελλάδας, σταδιακά όμως επεκτάθηκε σε κάθε είδους τραπεζικές εργασίες. Κατάφερε να βγει αλώβητη από μια περίοδο έντονων αναταράξεων (Βαλκανικοί Πόλεμοι, Α’ Παγκόσμιος και Μικρασιατική Καταστροφή), εξασφάλισε την εμπιστοσύνη του ελληνικού κοινού και συγκρότησε δίκτυο ανά τη χώρα, φθάνοντας τα 52 υποκαταστήματα το 1938. Όταν πέθανε ο Εμπεδοκλής το 1951, η Εμπορική Τράπεζα που παρέλαβε ο Ανδρεάδης, θεωρείτο ένα ισχυρό τραπεζικό ίδρυμα με προοπτικές. Η περίοδος Ανδρεάδη στην Εμπορική Τράπεζα συνδέθηκε με πλήθος εξαγορών, κυρίως άλλων τραπεζικών ιδρυμάτων (Ιονική και Λαϊκή, Πειραιώς, Αττικής), ασφαλιστικών εταιρειών (Φοίνιξ, Ιονική Ασφαλιστική) και βιομηχανικών μονάδων (ανάμεσά τους, Βιομηχανία Φωσφορικών Λιπασμάτων, Ναυπηγεία Ελευσίνος, Ελληνική Βιομηχανία Χυμών και Κονσερβών), με σκοπό να τεθεί η Εμπορική στο κέντρο ενός μεγάλου επιχειρηματικού ομίλου. Το 1960 πραγματοποιήθηκε η είσοδός της στην τουριστική βιομηχανία, όταν μέσω της θυγατρικής της Ιονικής Ξενοδοχειακής και σε συνεργασία με τον διεθνή ξενοδοχειακό όμιλο Hilton ανέλαβε την κατασκευή του Athens Hilton. Μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής κρατικοποίησε την Εμπορική Τράπεζα (1975) με μια απρόσμενη και αιφνιδιαστική κίνησή του, θέτοντας υπό κρατικό έλεγχο όλες τις στεριανές επενδύσεις του Ανδρεάδη. Σημειώνεται ότι το ελληνικό κράτος καταδικάστηκε αργότερα από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (για την ακύρωση της σύμβασης του διυλιστηρίου ΣΤΡΑΝ στα Μέγαρα). Όσο η Εμπορική στρεφόταν προς αμιγώς τραπεζικές και χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες στη μετά Ανδρεάδη εποχή, τόσο πιο αβέβαιο γινόταν το μέλλον των θυγατρικών της: η μια μετά την άλλη ή αντιμετώπισαν προβλήματα (Ναυπηγεία Ελευσίνος) ή πωλήθηκαν (το 1999 η Ιονική Τράπεζα περιήλθε στην Alpha Bank). Η ίδια η Εμπορική Τράπεζα εξαγοράστηκε το 2006 αρχικά από τον γαλλικό όμιλο Crédit Agricole, ο οποίος αναδιάταξε τα περιουσιακά της στοιχεία και διηύρυνε το δίκτυό της. Η αυτοτελής πορεία της Εμπορικής Τράπεζας διεκόπη οριστικά το 2013, όταν το σύνολο του μετοχικού κεφαλαίου της μεταβιβάσθηκε από την Crédit Agricole στην Alpha Bank.
Επί πολλά χρόνια ο Στρατής Ανδρεάδης αρθρογραφούσε και παρενέβαινε δημόσια προβάλλοντας τις απόψεις του, κυρίως για την ελληνική ναυτιλία, για την οποία είχε ένα δικό του, προσωπικό όραμα. Έγραφε συγκεκριμένα τον Ιανουάριο του 1983, στον απόηχο των πετρελαϊκών κρίσεων της δεκαετίας του 1970, για τη στάση του κράτους απέναντι στον εφοπλισμό: «Αντίθετα προς τα ίδια τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της εθνικής οικονομίας, η πολιτεία αδιαφόρησε. Ο εφοπλισμός αφέθηκε μόνος να αντιμετωπίσει την κρίση και να επιζήσει μέσα σ’ ένα διαρκώς επιδεινούμενο οικονομικό κλίμα. Έτσι, οι διαστάσεις της κρίσεως υπήρξαν μεγαλύτερες για την Ελλάδα και έπληξαν καίρια τη ναυτιλία μας».O Στρατής Ανδρεάδης, ο οποίος, μεταξύ άλλων, διετέλεσε πρόεδρος της Ενώσεως Ελλήνων Εφοπλιστών (1960-1974), τα τελευταία χρόνια της ζωής του εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, ασχολήθηκε μόνο με τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις του και πέθανε στη γαλλική πρωτεύουσα το 1989.
Κύρια επιτεύγματα
- Ανέλαβε το 1952 την ηγεσία της Εμπορικής Τράπεζας και την εξέλιξε σε πανίσχυρο επιχειρηματικό όμιλο με πλήθος εξαγορών τραπεζών, ασφαλιστικών και βιομηχανιών
- Καθηγητής στο ΑΠΘ (1939) και τακτικός καθηγητής στην ΑΣΟΕΕ
- Οδήγησε την Εμπορική στην τουριστική βιομηχανία με την κατασκευή του Athens Hilton (1960) σε συνεργασία με τον όμιλο Hilton
- Διετέλεσε πρόεδρος της Ενώσεως Ελλήνων Εφοπλιστών (1960-1974)
- Αναγορεύτηκε διδάκτωρ Νομικής στο Παρίσι το 1932
