Αλέξανδρος Γ. Τσάτσος
1905–1985

Αλέξανδρος Γ. Τσάτσος

Πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΑΓΕΤ «Ηρακλής»

Δομικά Υλικά & Τσιμέντο Αττική Manager / Στέλεχος Διάδοχος / 2η γενιά

Συνδέθηκε με μία από τις κορυφαίες ελληνικές τσιμεντοβιομηχανίες και έζησε εκ του σύνεγγυς την οικονομική πρωτίστως και την επιχειρηματική «μεταμόρφωση» της χώρας κατά τη διάρκεια αρκετών κρίσιμων δεκαετιών, κυρίως στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα.

O βιομήχανος Αλέξανδρος Τσάτσος υπήρξε από τις πρωταγωνιστικές φυσιογνωμίες της οικονομικής ανάπτυξης και της μεταπολεμικής βιομηχανικής ανασυγκρότησης της Ελλάδας. Για τη συνολική προσφορά του τιμήθηκε από την Πολιτεία (Ταξιάρχης Τάγματος του Φοίνικα και Χρυσός Σταυρός Τάγματος της Λεγεώνας της Τιμής). Γεννημένος στην Αθήνα το 1905, ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο περίφημο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης, λαμβάνοντας το πτυχίο πολιτικού μηχανικού το 1929. Με την επιστροφή του στη χώρα και με αυτήν την ιδιότητα εργάσθηκε αρχικά στα υδραυλικά έργα του Στρυμόνα και σε άλλα μεγάλα δημόσια έργα έως το 1935, οπότε διορίσθηκε αρχιμηχανικός της εταιρείας «Έργα Θαλάσσης» (ΕΡΘΑ). Το γεγονός ότι είχε νυμφευτεί την κόρη του σπουδαίου βιομήχανου και πρωτεργάτη της ελληνικής τσιμεντοβιομηχανίας Ανδρέα Χατζηκυριάκου, τον έφερε στον δρόμο της ΑΓΕΤ «Ηρακλής». Τις επόμενες δεκαετίες, με όχημα την ΑΓΕΤ, το άστρο του Τσάτσου θα έλαμπε τόσο σε επιχειρηματικό όσο και σε θεσμικό επίπεδο. Υπήρξε εντεταλμένος σύμβουλος το 1939, ακολούθως διευθύνων σύμβουλος και από το 1959 έως το 1983 πρόεδρος της ΑΓΕΤ. Και ήταν αυτός ο οποίος, στο πλαίσιο της ανασυγκρότησης της Ελλάδας, πραγματοποίησε το νέο άλμα της ΑΓΕΤ με κεφάλαια του Σχεδίου Μάρσαλ. Ο Τσάτσος συμμετείχε ενεργά από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου στην επέκταση και στον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων της εταιρείας στη Δραπετσώνα και στον Βόλο, στη δημιουργία δικτύου διανομής σε όλη την Ελλάδα και στην απόκτηση πλοίων μεταφοράς τσιμέντου για την εξυπηρέτηση αυτού του εκτεταμένου δικτύου. Με το ξεκίνημα της δεκαετίας του 1980, η ΑΓΕΤ βρισκόταν στην κορυφή της ελληνικής βιομηχανίας. Ο Τσάτσος, έχοντας ήδη -από την προ- ηγούμενη δεκαετία- στενό συνεργάτη τον γιο του Γεώργιο Τσάτσο, ο οποίος σταδιακά θα αναλάμβανε τον έλεγχο της εταιρείας, προέβη στη δημιουργία νέου εργοστασίου τσιμέντου και τερματικού σταθμού άνθρακα στο Μηλάκι Εύβοιας.

Εκείνη την περίοδο η οικογένεια Τσάτσου ενεπλάκη σε πρωτοφανή για τα επιχειρηματικά χρονικά δικαστική διαμάχη με το ελληνικό Δημόσιο, το οποίο ήδη συμμετείχε στο μετοχικό κεφάλαιο της ΑΓΕΤ. Η ελληνική κυβέρνηση ζήτησε και πέτυχε την απομάκρυνση της οικογένειας Τσάτσου από την ΑΓΕΤ και τελικά εθνικοποίησε την εταιρεία, η οποία δεν επέστρεψε ποτέ ούτε στους ιδιοκτήτες της, αλλά ούτε και στην οικονομική ευρωστία που τη διέκρινε επί δεκαετίες. Το 1990 αποφασίστηκε όπως η αποδυναμωμένη στην εσωτερική αγορά και απαξιωμένη σε μεγάλο βαθμό ΑΓΕΤ πωληθεί στον ιταλικό όμιλο Calcestruzzi. Η ιταλική διοίκηση πώλησε την εταιρεία το 1999 στη βρετανική εταιρεία Blue Circle· όταν η τελευταία πέρασε στον έλεγχο του γαλλικού πολυεθνικού γίγαντα Lafarge, η ιστορική ελληνική τσιμεντοβιομηχανία βρέθηκε και βρίσκεται ακόμα υπό τον έλεγχο του Ομίλου Lafarge. Παράλληλα με την ΑΓΕΤ, ο Αλέξανδρος Τσάτσος διετέλεσε αντιπρόεδρος της βιομηχανίας «Αλουμίνιον της Ελλάδος», της ασφαλιστικής εταιρείας «Αστήρ» και της Εταιρείας Χημικής Βιομηχανίας. Χρημάτισε διοικητής της ΕΤΒΑ (Ελληνική Τράπεζα Βιομηχανικής Αναπτύξεως), το 1973, και υπήρξε ο πρώτος πρόεδρος του Οργανισμού Βιομηχανικής Αναπτύξεως το 1960-1962, στη συγκρότηση του οποίου συνέβαλε αποφασιστικά. Χρημάτισε επίσης πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Προνοίας (1969- 1973), αντιπρόεδρος της Συμβουλευτικής Επιτροπής επί της Καταρτίσεως Νομοθετικών Διαταγμάτων και πρόεδρος της επιτροπής που συνέταξε το Σχέδιο Προτύπου Μακροχρονίου Αναπτύξεως (1971-1972). Συμμετείχε ως μέλος σε πολλούς διεθνείς οργανισμούς (μεταξύ άλλων, Stanford Research Institute, Σύλλογος Πολιτικών Μηχανικών Γαλλίας, American Society of Civil Engineers). Ανέλαβε την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Βιομηχανιών Τσιμέντου το διάστημα 1970-1973. Μέλος Δ.Σ. του ΣΕΒ επί πολλά χρόνια, ηγήθηκε του Συνδέσμου ως πρόεδρος την περίοδο 1952-1956, μένοντας πιστός στις διακηρύξεις του: «Δεν κάνομε πολιτικήν εμείς∙ κάνομε βιομηχανίαν. […] Θα συνεχίσωμεν, λοιπόν, να ακολουθώμεν τον δρόμον αυτόν της δημιουργίας». Επί των ημερών του ο Σύνδεσμος εγκαταστάθηκε στο ιδιόκτητο κτήριο της οδού Ξενοφώντος στο Σύνταγμα, στη Στέγη της Βιομηχανίας, όπου βρίσκεται μέχρι σήμερα.

Κύρια επιτεύγματα

  • Πρόεδρος της ΑΓΕΤ «Ηρακλής» (1959-1983), οδηγώντας την στην κορυφή της ελληνικής βιομηχανίας
  • Πραγματοποίησε το νέο άλμα της ΑΓΕΤ με κεφάλαια του Σχεδίου Μάρσαλ, με επέκταση εγκαταστάσεων σε Δραπετσώνα και Βόλο
  • Πρώτος πρόεδρος του Οργανισμού Βιομηχανικής Αναπτύξεως (1960-1962), στη συγκρότηση του οποίου συνέβαλε αποφασιστικά
  • Πρόεδρος του ΣΕΒ (1952-1956)
  • Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Βιομηχανιών Τσιμέντου (1970-1973)
  • Τιμήθηκε με τον Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικα και τον Χρυσό Σταυρό της Λεγεώνας της Τιμής