Ένθερμος βενιζελικός, υπήρξε αναμφίβολα μία από τις κορυφαίες, πρωταγωνιστικές και μαχητικές φυσιογνωμίες του Τύπου κατά τον 20ό αιώνα, καθώς στάθηκε στις επάλξεις για τεσσερισήμισι δεκαετίες, θέτοντας σε νέες βάσεις το επάγγελμα του δημοσιογράφου και αναπτύσσοντας ένα εκτεταμένο δημοσιογραφικό συγκρότημα που φθάνει στις μέρες μας. Ο δημοσιογράφος και εκδότης Δημήτριος Λαμπράκης γεννήθηκε στο χωριό Βάμος της Κρήτης το 1887 και ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές του υποχρεώσεις στα Χανιά. Αμέσως μετά μετέβη κρυφά στην περιοχή της Φλώρινας για να συμμετάσχει στον Μακεδονικό Αγώνα. Εκεί, οι οθωμανικές αρχές τον συνέλαβαν ύστερα από κατάδοση και τον οδήγησαν στις φυλακές του Μοναστηρίου, όπου παρέμεινε έγκλειστος έως το 1908. Ύστερα από την αποφυλάκισή του, έλαβε μέρος ως εθελοντής στους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913). Με την αποστράτευσή του, ξεκίνησε να εργάζεται ως δημοσιογράφος στη βενιζελική εφημερίδα «Πατρίδα»· από τη σύνταξή της πέρασε στην αρχισυνταξία, καταλήγοντας στη διεύθυνσή της, θέση από την οποία αποχώρησε το 1921 για να συμμετάσχει στις προσπάθειες έκδοσης μιας άλλης εφημερίδας.
Σε μια κρίσιμη στιγμή για την Ελλάδα, που ζούσε τις τραγικές στιγμές της κατάρρευσης του μικρασιατικού μετώπου και υποδεχόταν κύματα προσφύγων, συνεργάστηκε με μια ομάδα πολιτικών και επιχειρηματικών προσωπικοτήτων που κινούνταν γύρω από τον Ελευθέριο Βενιζέλο (στα ιδρυτικά μέλη συγκαταλέγονταν, μεταξύ άλλων, οι Αλέξανδρος Διομήδης και Εμμανουήλ Τσουδερός), και εξέδωσε την εφημερίδα «Ελεύθερον Βήμα», ένα δημοσιογραφικό όργανο ταγμένο στη βενιζελική παράταξη. Από το πρώτο της φύλλο, που κυκλοφόρησε στις 6 Φεβρουαρίου 1922, οριοθετήθηκε η πολιτική ταυτότητα της καθημερινής πρωινής εφημερίδας: «Πρόγραμμα του “Ελευθέρου Βήματος” είναι το πρόγραμμα του Κόμματος των Φιλελευθέρων, εις το οποίον ανήκουν οι ιδρυταί και οι συνεργάται». Από την 1η Οκτωβρίου του ίδιου έτους οι υπόλοιποι ιδρυτές αποχώρησαν, οπότε το «Ελεύθερον Βήμα» περιήλθε μόνο στον Λαμπράκη. Και θα άξιζε να επισημανθεί εδώ ότι οι δύο βασικοί εκδότες που εκπροσώπησαν τις δύο αντικρουόμενες πολιτικές της περιόδου και που άσκησαν επίδραση στις πολιτικές εξελίξεις του τόπου, ο βενιζελικός Λαμπράκης του «Βήματος» και ο αντιβενιζελικός Βλάχος της «Καθημερινής», ουδέποτε πολιτεύτηκαν.
Από το 1925, παρά την πρότερη φιλία και συνεργασία του με τον Θεό- δωρο Πάγκαλο, ο Λαμπράκης υπέστη διωγμούς καθώς αντιτάχθηκε στη δικτατορία που επέβαλε: από την πρώτη στιγμή της εγκαθίδρυσής της δέχθηκε απειλές και συλλήψεις, με αποκορύφωμα την εξορία του στη Φολέγανδρο και τη διακοπή έκδοσης της εφημερίδας το 1926. Περνώντας από τον ασφυκτικό κλοιό της μεταξικής λογοκρισίας υπό το καθεστώς απειλών φυλάκισης και εξορίας, ο εκδότης παραιτήθηκε από τη διεύθυνση της εφημερίδας τις πρώτες ημέρες της γερμανικής κατοχής, με το «Ελεύθερον Βήμα» να συνεχίζει την κυκλοφορία του από το «εργαζόμενο προσωπικό», όπως αναφερόταν στην προμετωπίδα του. Μετά την Απελευθέρωση, επανήλθε και στις 12 Μαΐου 1945 εξέδωσε και πάλι την εφημερίδα με νέα, όμως, επωνυμία: «Το Βήμα» Το εν λόγω φιλοβενιζελικό δημοσιογραφικό όργανο ήταν για τον Λαμπράκη μόνο η απαρχή της εκδοτικής του δράσης. Έθεσε σε κυκλο- φορία μία σειρά από ειδικές εφημερίδες από τα χρόνια του Μεσοπολέ- μου: την εβδομαδιαία φιλολογική εφημερίδα «Κυριακή» (1926-1928) με διευθυντή τον Κώστα Αθάνατο, την επίσης εβδομαδιαία οικονομική εφημερίδα «Οικονομικός Ταχυδρόμος» το 1926, που θα εξελισσόταν σε περιοδικό τη δεκαετία του 1980, γράφοντας τη δική του ιστορία στον χώρο της οικονομικής πληροφόρησης και ανάλυσης. Τον Μάιο του 1931 πρωτοστάτησε σε άλλη μια εκδοτική προσπάθεια, που εξακολουθεί να υφίσταται: την εφημερίδα «Αθηναϊκά Νέα», η οποία μετεξελίχθηκε από το 1945 στην εφημερίδα «Τα Νέα». Το 1932 εξέδωσε και την καθημερινή πρωινή εφημερίδα «Φωνή του Λαού» (1932 – 1934). Στον χώρο του περιοδικού Τύπου εισήλθε μεταπολεμικά με το ποικίλης ύλης περιοδικό «Ταχυδρόμος »το 1954. Ο Δημήτριος Λαμπράκης πέθανε τον Αύγουστο του 1957 στην ηλικία 70 ετών, παραμένοντας σταθερά δίπλα στα έντυπά του ως «εμψυχω- τής και καθοδηγητής μέχρι της τελευταίας του στιγμής».
Το δημοσιογραφικό συγκρότημα που δημιούργησε, πέρασε στον έλεγχο του γιου του Χρήστου Λαμπράκη (1934 – 2009), ο οποίος όχι μόνο κατάφερε να διατηρήσει το εκδοτικό επίτευγμα του πατέρα του, αλλά και να διευρύνει και να εμπλουτίσει τα επιχειρηματικά πεδία δράσης του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη. Ο Χρήστος Λαμπράκης, ο κατά γενική ομολογία επί δεκαετίες ισχυρότερος εκδότης της χώρας, δραστηριοποιήθηκε παράλληλα στον τομέα των ραδιοτηλεοπτικών μέσων (ως ένας εκ των ιδρυτών και μετόχων του Mega Channel) και του διαδικτύου (με το ενημερωτικό portal in.gr), αλλά και στον χώρο του πολιτισμού (με το Ίδρυμα Μελετών Λαμπράκη και το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών).
Κύρια επιτεύγματα
- Ίδρυσε το 1922 την εφημερίδα «Ελεύθερον Βήμα», που μετεξελίχθηκε σε «Το Βήμα» (1945)
- Δημιούργησε εκτεταμένο δημοσιογραφικό συγκρότημα που επιβιώνει έως τις μέρες μας
- Πρωτοστάτησε το 1931 στην έκδοση των «Αθηναϊκών Νέων», μετέπειτα «Τα Νέα»
- Εξέδωσε σειρά εντύπων: «Οικονομικός Ταχυδρόμος» (1926), «Κυριακή», «Φωνή του Λαού», «Ταχυδρόμος» (1954)
- Αναβάθμισε το επάγγελμα του δημοσιογράφου, εξασφαλίζοντας την οικονομική ανεξαρτησία των συντακτών
- Αντιστάθηκε στη δικτατορία Πάγκαλου και στη μεταξική λογοκρισία, υφιστάμενος εξορία και διωγμούς
